Dr. Bijay Tamang

दाँत निकालेको ठाउँमा कृतिम दाँत किन राख्नुपर्छ  ? चपाउन र सुन्दरता प्राथमिक कारणहरु हुन् भने अर्को कारण यो हो कि दाँत निकाले पछि छेउको  दाँतहरुमा बढी तनाव गराउन सक्छ। अन्तत यसले तपाईंको "काटने"  छ्यमतालाई पनि असर गर्न सक्दछ, किनकि निकालिएको ठाउँको छेउको दाँतले खाली ठाउँमा झुक्न सक्छ र माथिल्लो र तल्लो दाँतले टोक्ने तरिका बदल्न सक्छ। साथै यसले त्यसपछि खाना फस्ने समस्या निम्त्याउँछ, जसले दाँत किरा लाग्ने र गम (gum )रोग निम्त्याउँछ।

  सास दुर्गन्धित हुने समस्या  कसरी थाहा हुन सक्छ ? तपाईं सास खराब छ भनेर धेरै साना संकेतहरूले देखाउन सक्छन्। के तपाईंले कुरा गर्न थाल्दा मानिसहरू तपाईंबाट टाढा हटिरहेका याद गर्नुभयो? धेरै राम्रो मित्रसंग सोध्नुहोस् तपाइँको सास गनाइरहेको छ वा छैन भनेर।  यदि तपाइँ सोच्नुहुन्छ कि तपाइँको सास गनाइरहेको छभनेर , एक साधारण परीक्षण छ जुन तपाइँ गर्न सक्नुहुन्छ। तपाईंको दुवै हत्केलाले मुठी बनाउनु होस् र भित्र मात्र सुङ्ग्नुहोस् - यदि गन्ध खराब छ भने, तपाईंको सास दुर्गन्धित भएको  पक्का हुन सक्नुहुन्छ। के कारणले सास खराब हुन सक्छ?

IMPACTED बुद्धि बंगारा भनेको त्यो दाँत हो जुन पूर्ण वा आंशिक रूपमा अव्यवस्थित हुन्छ र अर्को दाँत, हड्डी वा नरम टिश्युले ढाकेको हुन्छ। यस्तो दाँतको पूर्णरुपले उम्रने सम्भावना हुँदैन। यी दाँत सामान्यतया १७  देखि २५ बर्ष उमेरको बीचको उम्रने गर्दछन्। बुद्धि बंगारा आउँदा त्यस वरिपरिका गिंजामा खान अड्किएर वा सफाई नपुगेर संक्रमण हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थालाई PERICORONITIS भानिन्छ। अन्वेषकहरूले सुझाव दिएका छन् कि पुरुषको तुलनामा महिलाहरुमा बुद्धिबंगारा  IMPACTION  को प्रभाव बढी हुन्छ।

दाँत भाँचिनु  मुखमा कुनै दुर्घटनाबाट दाँत भाँचिन सक्छ । दाँत भाँचिदा दाँतको विभिन्न सतह मा भाँचिन सक्छ।  Enamel मात्र  Enamel र Dentine  Enamel, Dentine र Pulp 

दाँतको जरै देखि भर्ने उपचार (RCT ) के हो? दाँतको देखिने भागलाई Crown भनिन्छ । Crown तिन पत्रले बनेको हुन्छ । Enamel, Dentin र Pulp। दाँतको बाहिरी पत्रलाई Enamel भनिन्छ ।  Enamel को मुनिको भागलाई Dentin भनिन्छ भने, Dentin मुनिको भागलाई Pulp भनिन्छ । Pulp मा नशा तथा रक्तनलि रहेको हुन्छ जसको माध्यमबाट दाँतले पोशकतत्व पाउँदछ । Pulp दाँतको जरा सम्मनै फैलिएको हुन्छ ।  संक्रमणको शुरुवाती चरणहरूमा तपाईलाई कुनै पीडा नहुन सक्छ। Pulp मा संक्रमण फैलिएको अवस्थामा PULP निकालेर जराको नहर भर्ने विधिलाई RCT वा Root Canal Treatment भानिन्छ।   https://nhakhoaminhkhai.net/endodontic-treatment-minh-khai-dental-clinic/ दाँतको जरै देखि भर्ने उपचार (RCT )   को आवश्यकता किन ? यदि पल्प संक्रमित भयो भने, संक्रमण दाँतको जरामा फैलिन सक्छ र गम्भीर पीडा हुन सक्छ। यो अन्ततः पिप जमेर सुनिन्न सक्छ। यसले  दाँत वरिपरिको भाग सुनिन्नका साथै अनुहारको infection पनि निम्त्याउँछ।  यदि RCT  गरिएन भने, संक्रमण फैलिनेछ र दाँत निकाल्न आवश्यक पर्दछ।

संवेदनशील दाँतको कारण (Cause for tooth Sensitivity) हामीले देख्न सक्ने दाँतको भागमा इनामेलको (Enamel )लेयर हुन्छ जसले  मुनिको नरम डेन्टिन (Dentine) सुरक्षित गर्दछ। यदि  डेन्टिन खोलियो भने, दाँत संवेदनशील हुन सक्छ।   संवेदनशील दाँतको केहि कारणहरू यस प्रकार छन्: धेरै कडा ब्रश ('Tooth  brush Abrasion ') - कडा ब्रशले इनामेल खियाउछ र खुला डेन्टिन त्यसपछि संवेदनशील हुन सक्छ। दन्त क्षरण (Dental Erosion ): यो एसिडको खाना र पेय पदार्थहरूको एसिडको कारणले गर्दा हुने दाँतको इनेमेलको क्षति हो /  गिजाको रोग (Gum Disease)  : plague  वा टार्टरको निर्माणले गर्दा गिजा तल खसाल्न सक्छ र दाँतको हड्डी समर्थन पनि नष्ट गर्न सक्छ। 

मुखको अल्सर के हो? मुखको अल्सर एकदम दुख्ने  पीडादायी घाउहरू हुन् जुन मुख भित्र देखिन्छ। तिनीहरू प्राय: रातो, सेतो वा पहेंलो हुन्छन्। तिनीहरू अन्य घाउहरू भन्दा फरक हुन्छन् , जुन बाहिरी ओठहरूमा देखा पर्दछ र भाइरसको कारणले हुन्छ। मुख अल्सरको सामान्य कारणहरू- सामान्यतया एकल मुखको अल्सर गाला  वा जिब्रोमा टोक्ने क्षतिको कारणले हुन्छ, वा तीखा दाँत, ब्रश वा खराब

सुख्खा मुख  (xerostomia or Dry Mouth) भनेको के हो? राम्रोसँग काम गर्नका लागि तपाईको मुखलाई र्‍याल  चाहिन्छ। र्‍यालले तपाईंको मुख ओसिलो राख्छ, र यसले तपाईंको खाना मसिनो बनाउन मद्दत गर्दछ र तपाईंलाई निल्न सहयोग गर्दछ। यसले सफा पनि गर्ने काम गर्दछ।  सुख्खा मुख वा 'xerostomia' एक मुख सम्बन्धि समस्या हो जसले र्‍यालको प्रवाहलाई असर गर्छ र तपाईंको मुख सुक्खा महसुस गराउँछ। मुख सुख्खा छ भनेर कसरी थाहा पाउने ? मुख सुक्खा भएको धेरै लक्षणहरू छन्। सब भन्दा पहिले त सुख्खा मुख नै हो। केही व्यक्तिहरु लाई लाग्छ कि उनीहरुको र्‍याल बाक्लो र टाँसिएको छ, यसले बोल्न वा निल्न गाह्रो बनाएको छ। केही व्यक्तिको पनि मुखमा जल्दो उत्तेजना हुन्छ र केहि खानेकुरा प्रति संवेदनशील हुन्छन्। मुख दुख्न सक्छ र दाँत किरलाग्ने र गिज रोग को एक उच्च जोखिम हुन्छ। केहि केसहरूमा, मुख पनि रातो र चम्किलो हुन सक्छ। यदि तपाईंसँग यी कुनै लक्षणहरू छन् भने यसको मतलब यो हुनुहुदैन कि तपाईंसँग मुख सुख्खा छ। तर यसको बारेमा तपाइँको दन्त चिकित्सकसँग कुरा गर्नु उत्तम हुन्छ।

हाम्रो शरिर तथा मुखमा आँखाले नदेखिने थुप्रै किटाणुहरु हुन्छन् जसलाई हामी Normal Microbial Flora भन्दछोैँ । यि किटाणुको हाम्रो शरिरमा महत्वपुर्ण भुमिका हुन्छ । यि किटाणुले हामीलाई स्वस्थ्य राख्न हाम्रो शरिरमा हुने बाहिरी किटाणुको आक्रमण बिरुद्ध लड्दछन् । त्यस्तै यि किटाणुले खाना पचाउने र हाम्रो शरिरमा रोग प्रतिरोधात्मक शक्ति विकास समेत गर्दछन् ।

Early childhood caries occurs in young children who frequently suck on bottles/dummies of fluid containing sugars. Frequent intake of b is cuits is another cause. Some of the caries causing bacteria can even be transferred from  the mother to the child through kissing and food tasting. Extended use of medicines with high sugar content, especially just before bedtime can also cause caries. The upper front teeth are most likely to decay, though other teeth may also be affected .  

Attrition Includes variety of alteration that are not necessarily related either etiologically or pathogenetically ATTRITION - Physiological wearing away of tooth as a result of tooth to tooth contact, as in mastication - Phenomenon is physiologic rather than pathologic    Clinical feature   Men> female – masticatory force – chewing tobacco habits – bruxism

  A new tissue growth on the lip, gum, tongue, floor of mouth and unspecified parts of the mouth, with uncontrolled growth of cells that have no physiological use.   Incidence ·      40% of all cancers in South Asia, 10-15% of all cancers in Nepal (hospital-based finding) ·     Cancer of mouth and pharynx ranks as the 5th commonest site of cancer in developing countries and 8 th in developed countries. In Nepal , over 2000 new cases of cancer and 600 deaths reported annually, with a distribution of 5:1 for male: female.

Gum disease (Gingivitis and Periodontitis) Gum disease is described as swelling, soreness or infection of the tissues supporting the teeth. There are two main forms of gum disease: gingivitis and periodontal disease. Gingivitis- Gingivitis refers to ‘inflammation of the gums'. Signs and Symptoms: ·        Colour- red ·        Contour- loss of stippling ·        Consistency- swollen (inflamed gums) ·        Pockets (gingival sulcus with a depth of more than 3mm)

What is dental caries? The current concept considers caries as a dynamic and reversible process, characterized by demineralisation and remineralisation occuring over time. Cavitation will occur only if dimineralisation predominates. Under favourable conditions, with the help of the modifiers, even an incipient lesion can become inactive and arrested. Arrested caries has a dark appearance.

At present, the main reasons for not visiting a dentists on a regular basis are due to low felt or perceived needs prior to the experience of pain and the cost of dental treatment. Providing the people with the basic emergency treatment such as extraction of carious and problematic teeth and restoration of possible teeth with filling material will help solve the problem to some extent. The main oral health related problems occur because of the change in the earlier raw diet to a more refined sticky diet of today. Besides this, the lack of awareness and diagnosis at an early stage along with early treatment are the main reasons behind the problem reaching an even worse scenario.